1 Rondom het Beatrixpark, Amsterdam Zuid
Korte beschrijving
Amsterdam Zuid heeft de reputatie net iets deftiger te zijn dan de andere stadsdelen. Deze wandeling begint op de Isaäc Israëlsbrug naast het Hiltonhotel. Hier kun je je fiets kwijt; tramlijn 2 is vlakbij.
We lopen door de chique concertgebouwbuurt en de Harmoniehof en scheren langs De Pijp. Het keerpunt ligt in het Beatrixpark. Het Okurahotel en in de verte de Rembrandttoren zijn oriëntatiepunten.
Na afloop kun je in de Cornelis Schuytstraat een theetje drinken.
Ga direct naar de routebeschrijving op RouteYou
Download de routebeschrijving als pdf
1 Haquartstraat
De Hacquartstraat is een van de mooiste straten van Amsterdam. De huizen zijn allemaal gebouwd in het begin van de jaren 1920.
Aan de noordzijde zie je een kleine en chique versie van betondorp met de dambordwoningen van architect F.A. Warners.
Aan de overkant zijn de ronde vormen in rode baksteen typisch voor de Amsterdamse schoolstijl. Deze herenhuizen zijn ontworpen door Gerrit Jan Rutgers. Beeldhouwwerken van Theo Vos zijn ingemetseld in de gevel.
Straatnamen
De straatnamen in deze buurt zijn voornamelijk afkomstig van leidende figuren uit de Nederlandse muziekgeschiedenis. Carel en Philip Hacquart waren componisten van barokmuziek en waren in de tweede helft van de zeventiende eeuw vanuit Vlaanderen naar Amsterdam. Op Youtube kun je een lied van Carel Hacquart vinden uit een opera, die hij op tekst van Dirk Buysero schreef ter gelegenheid van de Vrede van Nijmegen in 1678: ‘ t Samenspraak tussen Bacchus en Ceres’.
2 Raw Aron Schuster Synagoge
Aan het Obrechtplein staat de Raw Aron Schuster Synagoge van de Orthodox Joodse Gemeente. Het gebouw ziet er van buiten niet echt uitnodigend uit. Maar boven de entree staat de tekst uit de Thora:
Zo heb ik met recht een bijzonder huis voor jullie gebouwd om in te verblijven.
Van binnen is de synagoge juist helder en vriendelijk. De synagoge is een creatie van Harry Elte (1880 -1944). Elte was van 1899 tot 1909 werkzaam op het bureau van Herman Berlage. Maar hij liet zich, zoals veel architecten in het begin van de 20ste eeuw, ook inspireren door Frank Lloyd Wright, die in de omgeving van Chicago veel villa’s bouwde met het accent op de horizontale lijnen. In de stad heb je die ruimte niet, dus Elte benadrukte vooral de verticale lijnen.
Harry Elte is in de oorlog gedeporteerd. Hij is overleden in Theresiënstad.
3 Harmoniehof
Dit aparte stukje stad wordt nog beheerd door een van de weinige overgebleven echte woningbouwverenigingen: De Samenwerking. De vereniging heeft een schier eindeloze wachtlijst voor de huurwoningen, maar drie asielzoekende gezinnen hebben van de vereniging in 2016 toch een huis gekregen.
Een verslag van deze goede daad kun je vinden op AT5.
Het ontwerp van het hof is van J(op).C. Van Epen (1922). Kenmerkend voor zijn stijl zijn de erkers met steunberen en de combinaties van kleine vensters in verschillende vormen. Zie ook de woningbouw in de Diamantbuurt. De gevelbegroeiing met wingerd is deel van het ontwerp.
In 2006 won Hans Münsterman de Ako-literatuurprijs met De Bekoring. Het boek speelt zich af in de Harmoniehof, met Jop van Epen als een van de personages.
4 Hillegaertstraat
De woningen aan de zuidkant van de Hilligaertstraat (foto rechts) hebben een gelijkend trapportaal als die in de Harmoniehof (foto links). Dat is verklaarbaar want de architecten van dit grote blok etagewoningen (1922) zijn Meindert Lippits en Nico Scholten, die ook aan de Harmoniehof gewerkt hebben. Maar deze woningen zijn twee slagen kleiner.
5 Muzebrug
De Muzebrug of ook wel Kinderbrug is een creatie van architect Piet Kramer en beeldhouwer Hildo Krop. Zij hebben veel bruggen voor Amsterdam ontworpen. De brug heeft één paardenbeeld. Kramer en Krop hebben dus geen symmetrie nagestreefd. Er zit ook geen ruiter op het paard. Er blijkt een kind tussen de benen van het paard te staan. Hildo Krop noemde het beeld: De onbevangenheid. Kijkt de jongen wel onbevangen de wereld in?
Aan de overkant van de weg staat het beeld De jongen met de konijnen.
6 Beatrixpark
Het Beatrixpark is geopend in 1938. Het is een creatie van mevrouw Ko Mulder (1900 – 1988). Zij was architect en lange tijd werkzaam bij de Dienst Publieke Werken. Zij werkte samen met stedenbouwer Cornelis van Eesteren. Mulder was doordrongen van de noodzaak van groen en speelvoorzieningen in de buurt. Een van de vele typische elementen in het park is De Kastanjering, die tegenwoordig opgesierd is met bolvormige objecten.
7 Future Past Glory
Ter ere van Ko Mulder is in 2018 een kunstwerk opgericht: Future Past Glory van Liet Heringa en Maarten van Kalsbeek, een kolossaal stukje evenwichtskunst in roestvrijstaal. De vormen zijn geïnspireerd op de Indische plastieke kunst. Het verwijst naar Indonesië, waar Ko Mulder haar jeugd doorbracht.
8 Minervaplein
De Minervalaan is de godin van de Zuidas, volgens Maarten Kloos en Marlies Buurman initiatiefnemers van het Architectuur Centrum Amsterdam (Arcam). Bernard Hulsman van de NRC noemde de laan juist een bewusteloze straat, die van een vaag plein rond het Hilton hotel loopt tot aan een vaag plein voor station Zuid.
Het ontwerp is een kunststukje van stedenbouw, in één gebaar ontworpen door architect J.C. Blaauw, met in het midden het Minervaplein. Door het strakke ritme van vrij kleine en gedetailleerde raampartijen kun je niet zien waar een woning begint of eindigt. Als kind dacht ik dat het één groot ziekenhuis was. Voor zo’n mooi plein is het eigenlijk merkwaardig stil. Een heel verschil met het levendige Mercatorplein, het hart van plan West.
9 Rustende atleet
Onderweg naar het Hilton komen we nog De Rustende Atleet tegen, een beeld van Jan Havermans uit 1941. Hij lijkt meer bezig met zijn pose dan met zijn sport. Voor het Jan van Galenplantsoen maakte Jan Havermans een rustende tuinder.